|
|
 |
|
|
 |
|
Phố Hàng Bạc và nghề kim hoàn
Vị trí:
Hàng Bạc thuộc khu phố cổ ở trung tâm thành
phố Hà Nội.
Đặc điểm: Hàng
Bạc là nơi tập trung những người thợ tinh
xảo trong kỹ thuật chế tác đồ vàng bạc của
đất kinh kỳ.
|
|
Trước đây, phố Hàng Bạc có ba nghề khác nhau:
nghề đúc bạc nén, nghề kim hoàn và nghề đổi
tiền. Họ xuất thân từ ba làng nghề làm đồ
vàng bạc nổi tiếng ở miền Bắc Việt
Nam:
làng Châu Khê (tỉnh Hưng Yên), làng Đồng Xâm
(tỉnh Thái B́nh) và làng Định Công.
Vào thế kỷ 15, quan thượng thư bộ lại Lưu
Xuân Tín - vốn người làng Châu Khê được
triều đ́nh nhà Lê giao cho việc lập xưởng
đúc bạc nén tại kinh thành Thăng Long (tức
Hà Nội ngày nay) bởi lúc bấy giờ bạc nén
được dùng làm đơn vị tiền tệ để trao đổi.
Ông đă đưa thợ ở Châu Khê tới kinh thành lập
xưởng đúc bạc. Dần dần, cùng với nghề đúc
bạc, thợ Châu Khê làm cả nghề thợ trang trí
vàng bạc. Đến đầu thế kỷ 19, dưới triều
Nguyễn, xưởng đúc bạc nén chuyển vào Huế (miền
Trung Việt
Nam).
Phần lớn thợ Châu Khê vẫn ở tại Thăng Long
làm nghề kim hoàn, họ lập thành phường thợ tại
phố Hàng Bạc ngày nay. Lúc này ở phố Hàng
Bạc c̣n có cả thợ vàng bạc ở Định Công và
Đồng Xâm tới lập nghiệp. Người ta sản xuất,
buôn bán, kể cả đổi bạc nén lấy bạc vụn. V́
vậy, vào thời Pháp thuộc, phố này c̣n có tên
tiếng Pháp là Rue de changeurs (phố Đổi Bạc).
 |
| |
Với đồ nghề thủ công, người thợ kim hoàn ở
phố Hàng Bạc đă làm ra nhiều sản phẩm vàng
bạc tinh xảo, nhất là đồ trang sức. Trong
thuật ngữ chuyên môn, người ta phân biệt các
sản phẩm này thành hai loại: đồ trơn (không
chạm khắc) như nhẫn, khuyên tai cho phụ nữ,
ṿng xuyến cho phụ nữ hoặc trẻ em và đồ trạm
(có chạm, khắc). Người thợ kim hoàn ở Hàng
Bạc thường chạm khắc trên các đồ vàng bạc
theo các mẫu trang trí nhất định. Tứ linh
(long, ly- c̣n gọi là lân, quy, phượng) là
loại mẫu phổ biến nhất. Riêng h́nh tượng
long (con rồng) đă được bàn tay khéo léo của
nghệ nhân thể hiện với nhiều chủ đề khác
nhau: (hai con rồng tranh viên ngọc), Lưỡng
long chầu nguyệt (hai con rồng cùng chầu mặt
trăng)... các mẫu trang trí khác nhau như
Bát vật (Tám con vật), Bát bảo (Tám vật quư),
Bát quả (Tám loại trái cây)v.v... cũng được
chạm khắc tinh xảo trên đĩa, mâm bằng vàng,
bạc. Trên các đồ vàng, bạc, ta c̣n thấy
người thợ kim hoàn chạm trổ h́nh ảnh con
người, hoặc h́nh ảnh các loại cây mà theo
quan niệm phương đông th́ đó là tượng trưng
cho những phẩm chất cao quư của người quân
tử: trúc, mai, lan, cúc, v.v...Nói chung ở
bất kỳ đồ vàng bạc trạm khắc hoặc đồ nữ
trang nào người ta đều dễ nhận thấy hai đặc
điểm nổi bật: tạo dáng nghệ thuật và tạo văn
(nét ch́m, nổi) tinh xảo, sinh động.
 |
| |
Ngày nay, nghề buôn bán trao đổi vàng bạc
không chỉ c̣n tập trung ở phố Hàng Bạc. Ở
nhiều phố khác cũng đă rải rác có các cửa
hiệu buôn bán vàng. Nhưng phố Hàng Bạc vẫn
là nơi tập trung của những người thợ kim
hoàn tinh xảo, dù nay đă ít đi so với truyền
thống chế tác đồ vàng bạc lâu đời.
Trên các đồ vàng, bạc, ta c̣n thấy người thợ
kim hoàn chạm trổ h́nh ảnh con người, hoặc
h́nh ảnh các loại cây mà theo quan niệm
phương đông th́ đó là tượng trưng cho những
phẩm chất cao quư của người quân tử: trúc,
mai, lan, cúc, v.v...
Nói chung ở bất kỳ đồ vàng bạc trạm khắc
hoặc đồ nữ tràng nào người ta đều dễ nhận
thấy hai đặc điểm nổi bật: tạo dáng nghệ
thuật và tạo văn (nét ch́m, nổi) tinh xảo,
sinh động.
Ngày nay, nghề buôn bán trao đổi vàng bạc
không chỉ c̣n tập trung ở phố Hàng Bạc. ở
nhiều phố khác, cũng đă rải rác có các cửa
hiệu buôn bán vàng. Nhưng phố Hàng Bạc vẫn
là nơi tập trung những người thợ kim hoàn
tinh xảo, dù nay đă ít đi so với truyền
thống chế tác đồ vàng bạc lâu đời.
|
|
|
|
|
Nguồn: Tổng Cục Du lịch |
|
|
 |
|
| |
| |
| |
|
 |
|