|
Sông Thu Bồn
Vị trí: Sông Thu Bồn bắt
nguồn từ vô số những con suối nhỏ róc rách chảy xuống từ
ngọn núi Ngọc Linh ở chỗ giáp giới hai tỉnh Quảng Nam –
Kon Tum (thuộc huyện Duy Xuyên).
Đặc điểm: Sông Thu Bồn như một ḍng mạch tràn đầy
sinh lực của mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng, len lỏi qua
những vùng núi non hiểm trở mạn tây Quảng Nam rồi đổ
xuống các cánh đồng ph́ nhiêu. |
Qua chặng đường dài hàng trăm cây số, khi ầm ầm băng qua
các ghềnh thác, khi thênh thang băng qua những đồng
ruộng ph́ nhiêu, làng mạc trù phú, khi ghé qua những
vùng kỹ nghệ phát đạt, mỗi một đoạn sông biểu hiện một
dáng dấp riêng. Nhưng bất cứ ở đâu, Thu Bồn cũng là một
ḍng sông hài ḥa sự kết hợp giữa vẻ đẹp của thiên nhiên
với sự phong phú của cải được bàn tay và khối óc của
người đất Quảng gây dựng.Từ Trà Mi, ḍng sông đổ về Tiên
Phước. Phía dưới Tiên Phước có Thác Cả, nước đổ trắng
xóa như một dải thắt lưng lụa bạch trên nền áo xanh của
rừng núi. Nơi đây không gian tĩnh mịch, chỉ đôi khi mới
có một đàn voi xuất hiện lội qua sông, làm náo động ḍng
nước ào ào. Qua khỏi Trà Linh, sông lượn ḿnh giữa hai
ngọn núi cao sừng sững như bức tường gọi là ḥn Kẽm.
Chân núi ḥn Kẽm có nhiều phiến đá trắng, trên đó c̣n
lưu giữ những chữ cổ Chiêm Thành. Đến Giao Thủy, sông
Thu Bồn đón nhận nhánh sông Vu Gia từ Hà Tân đổ về để
cùng chảy về phía Nam, rồi chia làm hai nhánh bao bọc
lấy vùng G̣ Nổi. Từ đó hai ḍng chảy qua Chợ Củi, Câu
Lâu và cuối cùng ḥa nhập để ra Cửa đại. Những vùng băi
bồi ở Duy Xuyên, Điện Bàn có sông Thu Bồn chảy qua c̣n
lưu giữ những câu chuyện nên thơ và cảm động.
 |
| |
Dân gian vẫn truyền nhau câu chuyện nàng thôn nữ Chiêm
Sơn. Chúa thượng Nguyễn Phước Lan lúc c̣n trẻ sống với
cha là Thụy Quận Công đang trấn thủ Quảng Nam, tại dinh
trấn Thanh Chiêm. Vào một đêm trăng, công tử Nguyễn
Phước Lan cùng cha thả thuyền rong chơi trên ḍng Thu
Bồn. Giữa đêm trăng thanh vắng bỗng có tiếng hát véo von
từ một nương dâu vọng lại. Thuyền rồng vội ghé đậu ở
ghềnh điện Châu. Và dưới băi dâu xanh nhuộm ánh trăng
vàng, Nguyễn Phước Lan - sau này là Chúa thượng, đă bàng
hoàng trước sắc đẹp của cô thôn nữ họ Đoàn, người huyện
Tiên Phước, thuộc phủ điện Bàn. Chúa cho rước về cung và
cô hái dâu họ Đoàn bên ḍng sông Thu Bồn kia trở thành
Hiếu Chiêu Hoàng hậu, mẹ của Thái Tôn Nguyễn Phước Tần
tức chúa Hiền. Hiện nay, ở Chiêm Sơn (Duy Xuyên), về
phía Tây G̣ Cốc Hùng, c̣n có lăng Vĩnh Viễn, thờ bà Hiếu
Chiêu hoàng hậu. Ḍng sông Thu Bồn cũng sâu sắc lắng
đọng trong kư ức và t́nh cảm của nhiều văn sĩ đất Quảng.
Trong bài thơ "Từ vùng đất quê hương", nhà văn Nguyễn
Văn Bổng viết về ḍng sông Thu Bồn: "Từ làng tôi đi Hội
An th́ buổi chiều ra bến trên sông Thu Bồn, xuống đ̣.
Tối, đ̣ nhổ, rời bến, lúc chống chèo, lúc căng buồm chạy
phăng phăng trên mặt nước. Nửa đêm thức giấc, chập chờn
trong tiếng ḥ. Tiếng ḥ văng vẳng đâu sau lái đ̣ ḿnh;
ơi ới trên những chiếc khác cùng xuôi ḍng sông, giọng
nam nữ đối đáp nhau vang vọng giữa trăng nước...Sáng hôm
sau mở mắt, đ̣ đă cắm sào bến Hội An. Hai bên sông, bên
này thị xă, bên kia Cẩm Phô, tiếng gà gáy. Trên mặt nước
và đường phố tiếng rao cháo hến, khoai Tiên đỏa, ḿ
Quảng, bánh ḿ mật nạm (sốt vang)". Con sông Thu Bồn có
màu nước trong xanh, có băi dâu bạt ngàn, có núi Thạch
Bích, có nhiều câu ḥ, câu hát.
 |
| |
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954), sông Thu
Bồn là một ranh giới: Hữu ngạn trở lên phía Tây là vùng
tự do; tả ngạn về phía đông là vùng tạm chiếm. Biết bao
cuộc chiến đấu ác liệt chống thực dân Pháp và xâm lược
Mỹ đă diễn ra hai bên bờ và ngay cả trên sông này.Không
kể bao nhiên chiến sĩ cách mạng, bao nhiêu bộ đội, dân
quân du kích, những người dân thường yêu nước đă vĩnh
viễn nằm lại trên những mảnh đất gắn bó với ḍng sông.
Những con người ấy trở nên bất tử. C̣n ḍng sông Thu Bồn
th́ măi măi tươi đẹp, như một ḍng mạch tràn đầy sinh
lực của mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng.
|
|