|
Làng làm nón bài thơ Tây Hồ
Vị trí:
Làng làm nón bài thơ Tây Hồ nằm bên ḍng sông Như Ư,
thuộc xă Phú Hồ, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Đặc điểm:
Làng Tây Hồ là nơi sản sinh ra chiếc nón bài thơ - một
vật dụng được xem là mang cả vẻ đẹp của tâm hồn Huế.
|
|
Đến bây giờ, người dân Tây Hồ không
c̣n ai nhớ nghề làm nón lá xuất hiện ở làng ḿnh từ bao
giờ, chỉ biết rằng trải qua bao sự thăng trầm của lịch
sử, họ vẫn dựa vào nghề này để mưu sinh.
Sao anh không về thăm quê em
Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên
Bàn tay xây lá, tay xuyên nón
Mười sáu vành, mười sáu trăng
lên
(Bài thơ đan nón
Nguyễn Khoa Điềm)
Nghề chằm nón không chỉ dành riêng
cho phụ nữ mà cả những người đàn ông trong gia đ́nh cũng
có thể giúp chuốt vành, lên khung nón. Với cây mác sắc,
họ chuốt từng sợi tre thành 16 nan vành một cách công
phu; sau đó uốn thành ṿng thật tṛn trịa và bóng bẩy.
Người phụ nữ th́ nức vành và ủi lá. Để có được lá đẹp,
người thợ thường chọn lá nón vẫn giữ được màu xanh nhẹ,
ủi lá nhiều lần cho phẳng và láng. Khi xây và lợp lá,
người thợ phải khéo léo sao cho khi chêm lá không bị
chồng lên nhau nhiều lớp để nón có thể thanh và mỏng.
Khi nón chằm hoàn tất, người ta đính thêm vào chóp nón
một cái "xoài" được làm bằng chỉ bóng láng để làm duyên,
sau đó mới phủ dầu nhiều lần, phơi đủ nắng để nón vừa
đẹp vừa bền. Điều làm nên nét đặc biệt nhất của nón lá
Tây Hồ so với sản phẩm cùng loại của nhiều làng nón khác
ở xứ Huế chính là dáng thanh mảnh, độ mỏng, màu nón nhă
nhặn và đặc biệt nhất là những bài thơ chất chứa tâm hồn
xứ Huế được cài trong chiếc nón. Vào thập niên 60 của
thế kỷ 20, ông Bùi Quang Bặc - một nghệ nhân làm nón lá
ở Tây Hồ và cũng là một người rất yêu thơ phú
đă nghĩ ra cách ép những câu thơ vào giữa hai lớp
lá để tôn lên vẻ đẹp và giá trị tinh thần của nón Huế.
Theo đó, người thợ thủ công c̣n tạc lên những bức tranh
mang đậm phong cách Huế với chùa Linh Mụ, cầu Trường
Tiền, con đ̣ trên sông Hương cùng hàng chữ mềm mại “Gió
đưa cành trúc la đà. Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ
Xương…”.
Từ Tây Hồ, những chiếc nón
bài thơ toả đi khắp nẻo đường và trở nên gần gũi, thân
quen trong cuộc sống thường nhật của mỗi phụ nữ Huế. Chỉ
với nguyên liệu đơn giản của lá dừa, lá gồi, những chiếc
nón bài thơ vẫn trở thành vật “trang sức” của biết bao
thiếu nữ. Với nhiều người, lựa nón, lựa quai cũng là một
thú vui nên không ít người đă kỳ công đến tận nơi làm
nón để đặt cho riêng ḿnh với ḍng thơ yêu thích. Buổi
tan trường, các con đường bên sông Hương như dịu lại
trong cái nắng hè oi ả bởi những dáng mảnh mai với áo
dài trắng, nón trắng và tóc thề. Những gương mặt trẻ
trung ẩn hiện sau vành nón sáng lấp loá đă trở thành một
ấn tượng rất Huế, rất Việt Nam.
|
|