Tuy vốn là lễ hội dân tộc truyền thống của người Giáy ở Tả Van, nhưng nhiều năm nay đă lan rộng, trở thành lễ hội chung của cả vùng thung lũng Mường Hoa. Từ sáng sớm, làn sương c̣n giăng mù mịt từng đoàn người tíu tít nói cười trong mây, hồ hởi về dự hội. Người Mông từ Hầu Thào, Lao Chải dồn xuống, người Dao từ Bản Hồ, Bản Phùng ngược lên, du khách từ thị trấn SaPa cũng tới dự làm cho lễ hội đông vui tới vài ngh́n người.

Địa điểm mở hội là một khu ruộng tương đối bằng phẳng phía đầu bản. Trung tâm hội dựng cây c̣n cao vút bằng cây mai có một ṿng tṛn trên ngọn. Ṿng tṛn đó một mặt dán giấy đỏ tượng trưng cho mặt trời, một mặt dán giấy vàng tượng trưng cho mặt trăng. Mâm cúng của thầy mo gồm các lễ vật tượng trưng cho sự no ấm như : vải, trứng , măng , bạc trắng và 6 qủa c̣n của các cô gái chưa chồng.Mở đầu lễ hội là cúng thần linh cầu cho người yên, vật thịnh . Khi lễ cúng kết thúc là dàn nhạc trống, chiêng điệu kèn pí lè tấu lên thông báo các cḥ chơi mang tính nghi lễ tượng trưng bắt đầu.

Mở đầu là cḥ chơi ném c̣n. Những người cao tuổi (nam một bên, nữ một bên) lấy 6 quả c̣n cùng ném tượng trưng 3 lần khai mạc, rồi sau đó mọi người vào cuộc chơi. Những quả c̣n tua xanh đỏ vun vút lao len phông c̣n.Tiếng xuưt xoa ḥ reo cổ vũ rền vang.Phông c̣n bị ném thủng là báo hiệu cho một năm mùa màng tươi tốt.

Cùng với ném c̣n là chơi kéo co cũng bắt đầu bằng h́nh thức kéo nghi lễ. Tốp nam đứng phía đông cầm phần gốc dây song (dây kéo co).Tốp nữ đứng phía tây cầm phần ngọn. Hồi trống kèn nổi nên thùc giục.Bên nam(đằng đông tượng trưng cho dương, mặt trời) luôn kéo thắng. Bên nữ (tượng trưng cho âm) giả vờ thua. Và như vậy, năm đó cả làng sẽ được mùa. Phần nghi lễ kết thúc, đông đảo nam nữ thanh niên cùng ùa vào chia phe thi kéo, kể cả du khách cũng có thể tham gia.Các tṛ chơi đang tiếp diễn, th́ những đôi nam nữ lặng lẽ rút khỏi cuộc chơi t́m góc vắng tâm t́nh qua đàn môi, tiếng khèn, lời hát. Ngày hội rồi cũng đến hồi kết thúc, các già làng làm lễ khấn và hạ cột c̣n. Hai thanh niên khoẻ mạnh cùng 2 con trâu mộng được chọn cầy 5 đường “xuống đồng” tượng trưng cho vụ mùa mới bắt đầu.

(theo Lễ hội Việt Nam)