|
Thành Cổ Loa gắn liền với những
truyền thuyết kỳ thú của dân tộc
Việt, về việc vua An Dương Vương
định đô, xây thành; Về chiếc nỏ
thần Kim Quy bắn một phát hạ
hàng trăm tên giặc; Về mối t́nh
bi thương và cảm động của Mỵ
Châu - Trọng Thuỷ... Từ bao đời
nay, ngôi thành cổ này cùng với
những nhân vật lịch sử được
huyền thoại hoá đă đi vào tiềm
thức của người dân Việt Nam.
Đây là toà thành cổ vào bậc nhất
Việt Nam được vua Thục An Dương
Vương xây từ thế kỷ thứ 3 trước
Công nguyên để làm kinh đô nước
Âu Lạc (tên nước Việt Nam thời
đó), nay thuộc huyện Đông Anh,
ngoại thành Hà Nội.
Thành được xây dựng kiểu ṿng ốc
(nên gọi là Loa thành) tương
truyền có tới 9 ṿng, dưới thành
ngoài là hào sâu ngập nước
thuyền bè đi lại được. Ngày nay
ở cổ Loa c̣n lại 3 ṿng thành
đất: Thành Ngoài (8km), Thành
Giữa (h́nh đa giác, chu vi
6,5km) và Thành Trong (h́nh chữ
nhật, chu vi 1,6km). Thân thành
ngày nay c̣n có chiều cao trung
b́nh từ 4-5m, có chỗ c̣n cao tới
12m, chân thành rộng tới 20-30m.
Các cửa của 3 ṿng thành cũng
đoợc bố trí rất khéo; không hề
nằm cùng trên một trục thẳng mà
lệch chéo đi rất nhiều. Do đó
đường nối hai cửa thành ở cùng
một hướng đều là một đường quanh
co, lại có ụ pḥng ngự ở hai bên
nên gây rất nhiều trở ngại cho
quân địch khi tiến đánh thành.
|
|
|
Lễ hội đền Cổ Loa |
Qua các giai đoạn lịch sử, Cổ
Loa có rất nhiều tên: Loa thành
(thành ốc), thành Côn Lôn, thành
Tư Long, Cửu thành, Thành Việt
Vương, thành Khả Lũ, Cổ Loa
thành. Đến thế kỷ thứ X, thời kỳ
Ngô Quyền làm vua, Cổ Loa lại
trở thành kinh đô lần thứ hai.
Từ trung tâm thành phố, đi 18 km
đến xă Cổ Loa thuộc huyện Đông
Anh, bạn sẽ t́m thấy vết tích
c̣n lại của ba ṿng thành xưa
bằng đất và nơi các nhà khảo cổ
t́m được hàng vạn mũi tên đồng,
lưỡi cày, ŕu sắt, xương thú vật...
Qua cổng làng, cũng là cổng
Thành trong là tới đ́nh làng Cổ
Loa. Theo truyền thuyết th́ đó
là nền cũ của điện ngự triều,
nơi bá quan triều hội ngày xưa
nên trong đ́nh c̣n tấm hoành phi
"Ngự triều di quy". Cạnh đ́nh là
Am Bà Chúa tức là miếu thờ công
chúa Mỵ Châu, nằm nép dưới gốc
đa già cổ thụ. Miếu am bé bỏng
như cuộc đời ngắn ngủi của nàng
công chúa đáng thương "trái tim
lầm chỗ để lên đầu". Trong am có
một tảng đá h́nh người cụt đầu.
Ai cũng bảo đó là tượng Mỵ Châu.
Qua am Mỵ Châu tới đền Thượng,
tức đền An Dương Vương, tương
truyền là dựng trên nền nội cung
ngày trước. Đền này mới làm lại
hồi đầu thế kỷ XX, có đôi rồng
đá ở bậc tam cấp cửa đền là di
vật đời Trần hoặc Lê sơ. Trong
đền có tượng An Dương Vương bằng
đồng mới đúc cùng dịp làm lại
đền. Trước đền là Giếng Ngọc,
tương truyền là nơi Trọng Thuỷ
tự tử v́ hối hận. Nước giếng này
mà đem rửa ngọc trai th́ ngọc
sáng bội phần!
Năm 1962, Cổ Loa được xếp hạng
di tích lịch sử - văn hoá cấp
nhà nước. Nó có đầy đủ các loại
h́nh di tích: Đ́nh, đền, chùa,
am, miếu. Trong đó hàm chứa biết
bao giá trị văn hoá Việt Nam qua
bao thế hệ.
Trong khu vực Thành Nội c̣n lưu
giữ nhiều di tích lịch sử - kiến
trúc nghệ thuật: Khu đền Thượng
thờ An Dương Vương, khu đ́nh Ngự
triều di quy, am thờ Mỵ Châu và
chùa Bảo Sơn với hàng trăm pho
tượng...
|
|
|
Đền Cổ Loa |
Các nhà khảo cổ học c̣n trưng
bày ở đây rất nhiều hiện vật quư
giá của người Việt cổ đă khai
quật được trong ḷng đất Cổ Loa:
Trống đồng Cổ Loa, tiền đồng,
ŕu đồng, hàng ngh́n mũi tên
đồng, lưỡi cày, các vật dụng
bằng gốm, đất nung,...
Hàng năm, lễ hội Cổ Loa tưởng
nhớ vua An Dương Vương được tổ
chức vào mùa xuân, ngày mồng 6
tháng giêng. Có 8 làng trong xă
Cổ Loa tổ chức rước kiệu truyền
thống tụ về sân đ́nh Cổ Loa,
dâng lễ, thể hiện tấm ḷng thành
kính đối với vị vua có công lao
to lớn trong việc dựng nước và
giữ nước, chỉ đứng sau các vua
Hùng.
Hướng tới 1000 năm Thăng Long -
Hà Nội (năm 2010), Cổ Loa đang
từng bước được tu bổ, tôn tạo để
xứng đáng với Thủ đô ngàn năm
văn hiến, Thành phố Hà Nội đă
lập dự án “Quy hoạch bảo tồn,
tôn tạo và phát huy tác dụng di
tích khu thành Cổ Loa”.
Khu di tích Cổ Loa theo quy
hoạch mới sẽ gồm: khu di
tích thành Cổ Loa, khu tưởng
niệm An Dương Vương và các di
tích lịch sử văn hoá khác, với
tổng diện tích hơn 830 ha thuộc
địa phận các xă Cổ Loa, Việt
Hùng, Dục Tú, Uy Nỗ. Phía tây
bắc giới hạn bởi đường quy hoạch
nối khu đô thị 34 (dự kiến) đi
khu công nghiệp Đông Anh, phía
đông bắc được giới hạn bởi đường
Cổ Loa - Yên Viên, phía nam và
tây nam giới hạn bởi đường liên
khu vực huyện Đông Anh.
Quy hoạch khu di tích Cổ Loa
sẽ được thực hiện đến năm 2020
với các khu quy hoạch chính:
Khu vực di tích thành: Các ṿng
thành bao gồm luỹ và hào được
bảo vệ chống sự xâm phạm, ṿng
thành nội sẽ được tôn tạo lại
toàn bộ với chiều dài hơn
1.700m. Thành ngoại và thành
trung sẽ tôn tạo lại một số đoạn
đă xuống cấp để phục vụ việc
khai thác di tích, các đoạn tôn
tạo chủ yếu tập trung tại 8 cửa
ra vào.
Khu trung tâm di tích Cổ Loa bao
gồm: khu vực sân tiếp đón đặt
tại phía nam của thành nội; khu
vực trung tâm thành nội sẽ h́nh
thành một không gian tập trung
của toàn bộ khu di tích với quy
mô 5 ha để có thể bố trí các
công tŕnh bảo tàng trưng bày
các di chỉ khảo cổ, tổ chức các
hoạt động lễ hội văn hoá làm
sống lại các phong tục tập quán
của người Việt...
Khu vực các di tích kiến trúc
như: đ́nh, chùa, mộ Mỵ Châu...
được đầu tư để tôn tạo. Khu vực
các di chỉ khảo cổ chính Đồng
Vông, Băi Mèn và Đường Mây sẽ
được xây dựng thành các bảo tàng
tàng... Khu vực sẽ phát triển
mới để hỗ trợ khu di tích gồm:
Công viên tại phía nam khu vực
di tích với quy mô hơn 74ha; khu
vực trồng hoa, cây cảnh tại khu
vực bắc sông Hoàng và phục hồi
một phần diện tích mặt nước tạo
lại một phần diện mạo cảnh quan
xưa... |