|
|
Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Vị trí:
Đường Quốc Tử Giám, quận Đống Đa, Hà
Nội.
Đặc điểm: Văn
Miếu được xây dựng tháng 10 năm
1070, thờ Khổng Tử, các bậc Hiền
triết của Nho giáo và Tư nghiệp Quốc
Tử Giám Chu Văn An, người thầy tiêu
biểu đạo cao, đức trọng của nền giáo
dục Việt Nam. Năm 1076, nhà Quốc Tử
Giám được xây kề sau Văn Miếu, ban
đầu là nơi học của các hoàng tử, sau
mở rộng thu nhận cả các học tṛ giỏi
trong thiên hạ. |
Văn Miếu có tường bao quanh xây bằng
gạch. Bên trong có những lớp tường
ngăn ra làm 5 khu. Khu thứ nhất bắt
đầu với cổng chính, trên cổng có chữ
Văn Miếu, dưới cổng là đôi rồng đá
mang phong cách thời Lê sơ (thế kỷ
15). Lối đi ở giữa dẫn đến cổng Đại
Trung Môn mở đầu cho khu thứ hai.
Hai bên c̣n hai cổng nhỏ. Vẫn lối đi
ấy dẫn đến Khuê Văn Các (gác vẻ đẹp
của sao khuê, chủ đề văn học). Hai
bên gác cũng có hai cổng nhỏ. Khu
thứ ba là từ gác Khuê Văn tới Đại
Thành Môn, ở giữa khu này có một hồ
vuông gọi là Thiên Quang Tỉnh (giếng
trời trong sáng) có tường bao quanh.
Hai bên hồ là hai khu vườn bia tức
nơi dựng các tấm bia ghi tên những
người đỗ tiến sĩ (năm 1993 với sự
tài trợ một phần của tổ chức doanh
nghiệp Mỹ, Ban Quản lư Văn Miếu đă
dựng được tám ngôi nhà che cho các
bia này). Tiến sĩ là người đỗ cao
nhất trong kỳ thi Đ́nh. Ngày trước,
người đi học sau khoảng 10 năm đèn
sách đủ vốn chữ để dự thi Hương tức
khoa thi tổ chức liên tỉnh, cứ ba
năm mở một khoa. Đạt điểm cao của kỳ
thi này đạt học vị Cử nhân. Năm sau
các ông Cử tới kinh đô dự kỳ thi Hội.
Những người đủ điểm chuẩn sẽ dự kỳ
thi Đ́nh (thi Hội và thi Đ́nh thực
ra là hai giai đoạn của một cuộc thi).
Trúng tuyển kỳ thi này được gọi là
Tiến sĩ. Đỗ Tiến sĩ có thể được bổ
làm quan. Hiện có 82 bia, xưa nhất
là bia ghi về khoa thi năm 1442,
muộn nhất là bia khoa năm 1779. Đó
là những di vật quư nhất của khu di
tích. Bước qua cửa Đại thành là tới
khu thứ tư. Một cái sân rộng, hai
bên là dăy nhà Tả Vu, Hữu Vu, vốn
dựng làm nơi thờ các danh nho. Cuối
sân là nhà Đại bái và Hậu cung, kiến
trúc đẹp và hoành tráng. Tại đây có
một số hiện vật quư: bên trái có
chuông đúc năm 1768, bên phải có một
tấm khánh đá, trên mặt có khắc bài
văn nói về công dụng của loại nhạc
khí này.
Bố cục của toàn thể Văn Miếu như vậy
muộn nhất là cũng có từ đời Lê (thế
kỷ 15 - thế kỷ 18). Riêng Khuê Văn
Các mới được dựng khoảng đầu thế kỷ
19, nhưng cũng nằm trong quy hoạch
tổng thể vốn có của những Văn Miếu (như
Văn Miếu ở Khúc Phụ, Trung Quốc, quê
hương của Khổng Tử, có đủ Đại Trung
Môn, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn,
Đại Thành Điện, bia tiến sĩ...).
Khuê Văn Các ở Văn Miếu Hà Nội
thường là nơi tổ chức b́nh các bài
văn thơ hay của các sĩ tử.
Sau khu Đại Bái vốn là trường Quốc
Tử Giám đời Lê, một loại trường đại
học đương thời. Khi nhà Nguyễn rời
trường này vào Huế th́ nới đây
chuyển làm đền Khải Thánh thờ cha và
mẹ Khổng Tử, nhưng đền này đă bị hư
hỏng trong chiến tranh. Văn Miếu là
quần thể di tích đa dạng và phong
phú hàng đầu của thành phố Hà Nội.
|
|
|
