|
|
Nhà Tiền Lê |
|
Nhà Tiền Lê trị v́ đất nước ta trong 29 năm, trải qua 3 đời vua, bao gồm:
- Lê Đại Hành (980-1005)
- Lê Trung Tông (1005)
- Lê Long Đĩnh (1005-1009) |
♦ Lê Đại Hành (980-1005):
 |
| Bức họa vua Lê Đại Hành |
Niên hiệu: Thiên Phúc (980-988); Hưng Thống (989-993); Ứng Thiên (994-1005).
Lê Hoàn sinh năm 914 ở Xuân Lập, Thọ Xuân, Thanh Hoá, trong một gia đ́nh nghèo khổ. Lớn lên, Lê Hoàn đi theo Nam Việt vương Đinh Liễn. Dù chỉ là lính thường nhưng trí dũng khác thường, tính t́nh phóng khoáng nên được cha con Đinh Bộ Lĩnh yêu mến. Trong công cuộc đánh dẹp các sứ quân, thống nhất đất nước lập lên cơ nghiệp nhà Đinh, Lê Hoàn được phong chức Thập Đạo tướng quân Điện tiền đô chỉ huy sứ (tổng chỉ huy quân đội kiêm chỉ huy đội quân cấm vệ) của triều đ́nh Hoa Lư. Lúc này Lê Hoàn tṛn 30 tuổi.
Tháng 10 năm Kỷ Măo (979), cha con Đinh Tiên Hoàng bị Đỗ Thích giết hại, Đinh Toàn 6 tuổi lên ngôi vua, Lê Hoàn làm nhiếp chính trong một t́nh thế đầy khó khăn. Các đại thần Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp nổi loạn nhưng đă bị Lê Hoàn dẹp tan. Ngô Nhật Khánh, pḥ mă nhà Đinh bỏ trốn vào Nam rước vua Chămpa cùng hơn ngh́n chiến thuyền toan cướp kinh đô Hoa Lư nhưng bị băo đắm hết. Tháng 7 năm Canh Th́n (980) đại quân Tống theo đường thuỷ bộ xâm lược Đại Cồ Việt. Lê Hoàn lúc này đă lên ngôi hoàng đế tức Lê Đại Hành, vừa triển khai lực lượng sẵn sàng chiến đấu vừa sai sứ đưa thư cầu hoà. Vua Tống đ̣i Dương Vân Nga và con là Đinh Toàn sang chầu. T́nh thế bức bách, Lê Hoàn buộc phải cho quân đánh giặc quyết bảo vệ đất nước. Ông đă tái tạo một Bạch Đằng, sáng tạo một Chi Lăng, thắng lớn trên cả hai mặt trận thuỷ bộ giết tướng giặc Hầu Nhân Bảo, diệt quá nửa quân Tống, buộc vua Tống phải xuống chiếu lui quân.
Đại thắng năm Tân Tỵ (981) đă mở đầu kỷ nguyên Đại Việt bách thắng bọn phong kiến phương Bắc.
 |
| Đền thờ vua Lê Đại Hành |
Không chậm trễ, Lê Hoàn dốc sức chăm lo xây dựng và bảo vệ đất nước. Bên trong Lê Hoàn chống cát cứ, xây dựng cơ sở của nền kinh tế. Đối với bên ngoài ông thi hành chính sách ngoại giao mềm dẻo khôn khéo nhưng kiên quyết bảo vệ nền độc lập của đất nước. Ông là vị vua nội trị, ngoại trị đều xuất sắc.
Năm Quư Tỵ (993), nhà Tống sách phong cho vua làm Giao Chỉ quân vương rồi năm Đinh Dậu (997) là Nam B́nh Vương.
Năm Ăt Tỵ (1005) vua Đại Cồ Việt mất, thọ 65 tuổi, làm vua được 24 năm. Theo thông lệ, khi vua mất chưa đặt tên thuỵ th́ gọi là Đại Hành. Trường hợp vua Đại Cồ Việt lấy Đại Hành lạm thuỵ hiệu là v́ Lê Ngoạ Triều và triều thần không đặt tên thuỵ cho ông.
♦ Lê Trung Tông (1005):
Vua Lê Đại Hành có 4 hoàng tử là Long Du, Ngân Tích, Trung Tông Long Việt và Lê Long Đĩnh (Ngoạ Triều). Vua Đại Hành định cho người con thứ ba là Long Việt làm Thái tử. Nhưng đến lúc vua mất, các em hoàng tử tranh nhau ngôi, đánh nhau trong 7 tháng. Đến khi Long Việt vừa lên ngôi được 3 ngày th́ bị em là Long Đĩnh sai người vào cung giết chết, thọ 23 tuổi. Sử gọi là Lê Trung Tông.
♦ Lê Long Đĩnh (1005-1009):
Niên hiệu: Cảnh Thuỵ (1008-1009).
Long Đĩnh là người bạo ngược, tàn ác như Kiệt, Trụ ở bên Tàu. Khi giết anh, chiếm được ngôi vua, Long Đĩnh càng tàn bạo. Vua hay lấy việc giết làm tṛ chơi.
Long Đĩnh làm vua được 2 năm đổi Niên hiệu là Cảnh Thuỵ. Năm sau (1009) th́ mất, làm vua đựoc 4 năm, thọ 24 tuổi. Long Đĩnh mất, con tên là Sạ c̣n bé, đ́nh thần nhân dịp tôn Lư Công Uẩn lên làm vua khởi dựng sự nghiệp triều Lư hiển hách.
Như vậy nhà Tiền Lê tồn tại trong 29 năm, trải qua 3 đời vua
♦ Thái hậu Dương Vân Nga
Khi đề cao vơ công văn trị của Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn, những anh hùng của công cuộc thống nhất đất nước không thể không kể đến sự cống hiến của Dương Vân Nga đối với đất nước. Có thể xem Dương Vân Nga là cái đầu nối giữa Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn, người làm cho công cuộc thống nhất đất nước do Đinh Bộ Lĩnh khởi xướng được Lê Hoàn hoàn tất. Sự nghiệp chính trị của người phụ nữ ấy đă không được sử cũ chú ư đến mà lại cứ tập trung vào thân phận làm vợ của bà. Vốn là con ông Dương Thế Hiển quê ở vùng Nho Quan, Ninh B́nh (có tài liệu nói bà tên là Dương Thị Ngọc Vân, con gái Dương Tam Kha) rồi trở thành vợ Đinh Bộ Lĩnh, nên sau khi chồng bị ám hại, để lại đứa con 6 tuổi kế nghiệp Hoàng Đế, Dưong Vân Nga đă phải cáng đáng những khó khăn vượt quá sức ḿnh. Sự nghiệp thống nhất đất nước vừa được hoàn thành, bị đe doạ từ nhiều phía. Bên ngoài phong kiến phương Bắc sửa soạn đại binh xâm lược. Bên trong, các triều thần phân biệt tranh chấp gay gắt có nguy cơ nổ ra nội chiến lớn. Là người có tầm nh́n xa thấy rộng, Dương Vân Nga nhận rơ chỉ có Thập Đạo tướng quân Lê Hoàn là người có khả năng giải quyết t́nh h́nh nghiêm trọng ấy. Nếu Dương Vân Nga không biết đặt lợi nước lên trên quyền lợi của ḍng họ, bà có thể dựa vào một quyền thần để chống lại quyền thần khác, ngoan cố bảo vệ ngai vàng cho đứa con nhỏ của ḿnh, sẽ gây ra nạn bè đảng, tranh chấp, đẩy đất nước vào hoàn cảnh rối loạn. Vậy mà chỉ v́ Dương Vân Nga đă lấy chiếc long bào choàng lên vai Lê Hoàn, về sau lại trở thành vợ Lê Hoàn mà sử sách phong kiến đă xoá sạch công lao của bà. Ngược lại cách nh́n nhận trên, nhân dân ta có thái độ rộng lượng và đúng đắn. Vùng Hoa Lư c̣n lưu truyền thuyết đẹp về Dương Vân Nga nhằm ghi nhận công lao của bà. |
|
Nguồn: TCDL
|
Tel: (04) 39.059.059
Fax: (04)
3933.4659
Hotline:
0944 916 916
