|
 |
|
Lễ tắm tượng |
Lễ mộc dục
(lễ tắm tượng thần hay thần
vị): lễ này thường được tiến
hành vào nửa đêm hôm trước
ngày khai hội. Trước khi làm
lễ mộc dục, có nơi
người ta tổ chức lễ rước
nước. Trước khi thực
hiện việc tắm tượng (lau
chùi tượng thờ) phải làm lễ
cáo thần. Sau lễ mộc dục
là tế gia quan (mặc
áo, đội mũ cho tượng thần).
Nếu thần không có tượng mà
chỉ có bài vị (thần vị) th́
áo mũ đặt lên ngai. Sau đó
tượng thần (hay thần vị,
hoặc có khi chỉ là áo mũ)
đặt lên kiệu, chuẩn bị cho
đám rước thần sáng ngày khai
hội.
 |
|
Rước nước lễ hội
Gióng |
Lễ rước:
trong một lễ hội thường
có rước thần, rước thành
hoàng, rước văn hay rước
nước. Lễ rước thần
hay rước thành hoàng thường
cử hành trước khi vào lễ
khai hội và kết thúc hội.
Nội dung, ư nghĩa của lễ
rước ở mỗi lễ hội đều có sự
khác biệt về đối tượng rước,
cách thức tiến hành, tŕnh
tự đoàn rước, thành phần
người tham gia... Trong số
các lễ rước th́ rước thần và
rước nước phổ biến hơn cả.
Lễ hội
thường tôn vinh đối tượng
thiêng, đó là “Thánh”,
“Thần”, nhưng thánh và thần
thường được thờ ở đền, miếu.
Đa số lễ hội thường được tổ
chức ở đ́nh làng, đền, nơi
rộng răi tiện cho việc hành
lễ và tổ chức các tṛ chơi.
Do vậy trước khi khai hội,
người ta thường tổ chức cuộc
rước thần đi theo lộ tŕnh
từ đền hoặc đ́nh về nơi hành
lễ, xong hội lại rước thần
trở lại nơi thờ cũ. Sau lễ
rước sẽ là lễ tế thần và
khai hội. Đặc biệt có nơi,
trong dịp lễ hội ngày nào
cũng có rước, lễ rước này
không phải rước thần mà là
rước sớ (rước văn),
tức bài văn cúng thần. Mỗi
ngày người ta cúng thần bằng
một bài sớ riêng. Trong đám
rước văn, bài sớ cũng được
đặt lên kiệu rước, gọi là
kiệu văn.
Lễ rước
trong các lễ hội truyền
thống thường quy định người
trực tiếp tham gia rước phải
là nam giới tuổi từ 18 trở
lên, không có phụ nữ, trừ
một vài lễ hội thờ nữ thần
(như lễ hội Phủ Dày, lễ hội
Hạ Lôi) đoàn rước lại chủ
yếu do nữ đảm nhiệm.
Người
tham gia rước (gọi là
giai đô), là những người
được dân làng lựa chọn, cắt
cử. Họ là những chàng trai
khoẻ mạnh, có tài có đức,
không có điều tiếng đáng chê
trách trong làng xóm. Ai
được chọn trong đội rước là
vinh dự cho bản thân và gia
đ́nh.
 |
|
Rước kiệu lễ hội
Trường Yên |
Đám rước khi đi đường có
biểu tượng riêng để tránh sự
trùng lặp giữa các nhóm cộng
đồng.
Trước khi khởi hành, chiêng,
trống nổi lên từ trong đền,
đ́nh (trước đây đốt pháo).
Thường từ nửa đêm, tiếng
trống đă gióng liên hồi để
mọi người đều biết, ai có
phận sự phải lo sửa soạn
trước. Ngày xưa thường đốt
pháo lệnh trước khi đám rước
bắt đầu.
Ngày giă
đám (xuất tịch) thường có
một buổi đại tế cuối cùng
gọi là tế giă đám.
Nghi thức này cũng thực hiện
với đầy đủ các bước theo
quy định.
|